Duurzaam met jezelf omgaan, kun je dat leren?
Hoe je lichaam je leert waar je grenzen liggen
Duurzaamheid gaat tegenwoordig vaak over de aarde: hoe zorgen we dat we haar niet verder uitputten? Maar dezelfde vraag kunnen we ook aan onszelf stellen: hoe kunnen we duurzaam omgaan met je lichaam, met je energie en je belastbaarheid?
En hoe voorkomen we dat we onszelf ongemerkt uitputten?
Veel mensen reageren verbaasd als ik het woord ‘misbruiken’ gebruik in relatie tot het lichaam. Toch doen we het vaker dan we doorhebben. Gewoontes die we al jaren hebben, kunnen ons ongemerkt belasten.
En het begint allemaal met opmerken.
Wanneer je regelmatig klachten hebt, door zitten, werken, sporten of simpelweg door het dagelijks leven, is dat vaak een signaal dat er iets niet helemaal klopt. Niet omdat jouw lichaam zwak is, maar omdat het al lang probeert te vertellen dat er iets anders kan.
Een voorbeeld uit de praktijk
Jan is iemand met veel enthousiasme en een enorme drive om te sporten. Maar telkens weer liep hij tegen klachten en blessures aan.
Na verschillende behandelingen besloot hij te onderzoeken of hij zélf iets kon veranderen. Zo kwam hij bij mij terecht.
Wat ik meteen voelde, was dat zijn spieren continu hard aan het werk waren. Niet alleen tijdens inspanning, maar zelfs in rust. Alsof hij zijn hele leven in “windkracht 9” leefde.
Wanneer je lijf in rust al zoveel kracht levert, blijft er nauwelijks ruimte over voor extra inspanning. Dan is elke sportactiviteit per definitie te veel.
Ik herken dat maar al te goed uit de tijd dat ik zelf voortdurend klachten had. Ik dacht altijd dat het kwam door omstandigheden, tegenwind, vermoeidheid, een slechte dag.
Maar het was mijn eigen basisspanning die me tegenwerkte.
Gaat het dan om ‘leren ontspannen’?
Ja en nee.
In Feldenkrais ben je niet bezig met ontspanning op zich. Ontspanning kan een gevolg zijn, maar het doel is veel dieper:
de natuurlijke samenwerking tussen al je spiergroepen terugvinden.
Beweging wordt moeiteloos wanneer:
- je botten het draagwerk mogen doen
- je spieren alleen doen wat nodig is
- je beweging voelt in plaats van bedenkt
- je niet voortdurend tegen jezelf in werkt
Wanneer dat gebeurt, wordt bewegen licht, eenvoudig en verrassend elegant.
De rol van aandacht en je skelet voelen
In Feldenkraislessen richt je je aandacht naar binnen:
hoe bewegen je botten ten opzichte van elkaar?
Waar geef je mee? Waar hou je vast?
Wanneer je daarop focust, kan je brein precies die spieren activeren die nodig zijn, niet meer, niet minder. Je hoeft het niet te “regelen” met je denken. Sterker nog: als je probeert te bewegen vanuit een idee, overrule je vaak de natuurlijke organisatie van je lichaam.
Dat is hoe je eindigt in windkracht 9: steeds een beetje harder, steviger, actiever dan nodig.
Is het echt zo eenvoudig?
Het principe is eenvoudig, maar het vraagt oefening.
Je moet leren voelen wanneer je beweging licht is… en wanneer je tegen weerstand in gaat.
Daarom werken we in de lessen veel liggend.
Liggend kun je makkelijker onderscheid maken, omdat je lichaam gedragen wordt door de vloer. Je kunt dan preciezer voelen waar beweging stroomt en waar het blokkeert.
En dan zijn er nog overtuigingen die ons van binnenuit sturen. Bijvoorbeeld het idee dat ‘rechtop zitten’ betekent: schouders naar achter, rug strak, buik aangespannen.
Dat kost enorm veel energie en is bijna nooit nodig.
Wanneer je leert vertrouwen op je skelet, je draagsysteem, ontstaat er ruimte. Je spieren kunnen hun echte werk doen: bewegen, niet dragen.
Ik zie mensen daardoor vaak in korte tijd enorm veranderen.
En Jan? Die sport nu weer met plezier.
Herken je iets?
Voel je regelmatig ongemak, spanning of overbelasting?
Of merk je dat je lichaam meer moeite heeft dan je zou willen?
Reageer dan gerust. Je bent waarschijnlijk niet de enige.